[ شرط ] ( 6 ) ( حريّت متعاقدين ) مسئله چهارم : [ اگر هردو يا يكى از دو نفر متقاعدين مملوكه بودند ] ( مسئلهء چهارم ) يكى از شروط متعاقدين آنست كه : موجب و قابل [ در عقود ] يا موجب [ در ايقاعات ] حرّ و آزاد باشند تا عقد يا ايقاع و در يك كلام انشائشان صحيح و مؤثر باشد . بنابراين اگر هردو يا يكى از آن دو مملوك [ عبد يا امه ] بودند چه بايد كرد ؟ آيا انشاء مملوك مطلقا صحيح و مؤثر است ؟ يا مطلقا نافذ و ماضى نيست ؟ يا با اذن سابق از مولى نافذ است و بدون آن مؤثّر نيست ؟ يا با رضايت مولى چه به نحو اذن سابق و چه به نحو اجازهء لاحق ، صحيح است و بدون آن باطل است ؟ مرحوم شيخ در اين رابطه در دو مرحله بحث مىكنند : [ مرحله 1 - لزوم اذن مولا ] 1 - اصل لزوم اذن و اجازه و رضايت مولى مىفرمايند : در مواردى كه عاقد مملوك است حتما بايد به اذن سيّد و مولايش باشد و بدون آن انشاء نافذ نيست ، و در عدم جواز و نفوذ فرقى نيست كه عقد يا ايقاع را براى خودش انشاء كند يا براى ديگرى وكالة ، در فرضى هم كه براى خودش بود باز لا فرق كه چيزى را در ذمّهء خود بفروشد يا بر ذمّه خريدارى كند . [ مثلا مىگويد : هزار من گندم به ذمّه‌ام فروختم در مقابل صد هزار تومان كه